Louis Renault

Louis Renault (1877–1944) był francuskim konstruktorem, wynalazcą i przemysłowcem, a przede wszystkim jednym z twórców przedsiębiorstwa Renault. Należał do pokolenia pionierów, którzy na przełomie XIX i XX wieku przekształcili automobil z kosztownej technicznej ciekawostki w produkt wytwarzany na coraz większą skalę. W ciągu kilku dekad niewielki warsztat Renault rozwinął się w jedno z najważniejszych przedsiębiorstw przemysłowych we Francji.

Młodość Louisa Renault i zainteresowanie techniką

Louis Renault urodził się 12 lutego 1877 roku w Paryżu. Pochodził z zamożnej mieszczańskiej rodziny. Od młodości interesował się mechaniką i rozwijającą się wówczas motoryzacją. Zamiast ograniczać się do teoretycznej nauki, zajmował się praktycznym konstruowaniem i modyfikowaniem maszyn.

Pod koniec XIX wieku samochody nadal były technologiczną nowością. Nie istniał jeszcze ustalony standard konstrukcji auta – producenci eksperymentowali z rodzajami silników, układami kierowniczymi oraz sposobami przekazywania napędu. Było to środowisko szczególnie sprzyjające samoukom i konstruktorom takim jak Renault, którzy mogli stosunkowo szybko wprowadzać własne rozwiązania techniczne.

Pierwszy samochód Louisa Renault

Przełom nastąpił w 1898 roku, gdy 21-letni Renault skonstruował w niewielkim warsztacie przy rodzinnej posiadłości w Billancourt swój pierwszy samochód. Pojazd, znany później jako Renault Type A lub Voiturette, wykorzystywał jednocylindrowy silnik De Dion-Bouton, ale Renault zastosował w nim własne rozwiązania dotyczące przeniesienia napędu.

Jedną z najważniejszych innowacji była skrzynia biegów z przekładnią bezpośrednią – prise directe – połączona z wałem napędowym. W wielu ówczesnych automobilach napęd przenoszony był za pomocą łańcuchów. Rozwiązanie Renault okazało się bardziej praktyczne i miało duże znaczenie dla późniejszego rozwoju samochodowych układów przeniesienia napędu. Konstruktor opatentował swój mechanizm.

Z pierwszym samochodem związana jest jedna z najbardziej znanych historii dotyczących początku marki Renault. 24 grudnia 1898 roku Louis zaprezentował pojazd znajomym i pokonał nim stromą paryską ulicę Rue Lepic na Montmartre. Możliwości niewielkiego auta zrobiły na obserwatorach takie wrażenie, że Renault otrzymał pierwsze zamówienia na kolejne egzemplarze.

Powstanie Renault Frères

Sukces pierwszej voiturette przekonał rodzinę Renault, że produkcja samochodów może stać się poważnym przedsięwzięciem. Louis rozpoczął działalność wraz ze starszymi braćmi – Marcelem i Fernandem Renault. W 1899 roku utworzono spółkę Renault Frères, której zakłady znajdowały się w Billancourt pod Paryżem.

Podział ról pomiędzy braćmi dobrze odpowiadał ich umiejętnościom. Louis zajmował się przede wszystkim konstrukcją samochodów i produkcją, natomiast Marcel i Fernand w większym stopniu uczestniczyli w organizowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Firma rozwijała się bardzo szybko. Produkcja wzrosła z około 600 samochodów w 1902 roku do około 2100 w 1905 roku, a przed I wojną światową Renault należało już do największych francuskich producentów pojazdów.

Louis Renault i wyścigi samochodowe

Bracia Renault bardzo wcześnie dostrzegli, że sport samochodowy może być znakomitą reklamą nowych pojazdów. Louis i Marcel startowali w popularnych wówczas długodystansowych wyścigach pomiędzy europejskimi miastami. Sukcesy sportowe zwiększały rozpoznawalność marki i udowadniały niezawodność samochodów w czasach, gdy wielu potencjalnych klientów wciąż podchodziło do automobilu z dużą nieufnością.

W 1903 roku nastąpiła jednak tragedia. Marcel Renault uległ ciężkiemu wypadkowi podczas wyścigu Paryż–Madryt i zmarł wskutek odniesionych obrażeń. Louis Renault po śmierci brata zrezygnował z osobistego udziału w wyścigach.

Nie oznaczało to końca sportowych sukcesów marki. W 1906 roku Ferenc Szisz wygrał samochodem Renault pierwszy Grand Prix Automobile Club de France, jedno z wydarzeń uznawanych za kamienie milowe historii wyścigów Grand Prix. Sport nadal pozostawał ważnym narzędziem promocji i rozwoju technicznego przedsiębiorstwa.

Louis Renault przejmuje kontrolę nad przedsiębiorstwem

Po śmierci Marcela firmę prowadzili Louis i Fernand. Z powodu problemów zdrowotnych Fernand wycofał się jednak z działalności i w 1908 roku sprzedał swoje udziały Louisowi. Zmarł w następnym roku. Louis Renault stał się w ten sposób faktycznym samodzielnym właścicielem rozwijającego się przedsiębiorstwa.

Renault nie ograniczał się już wówczas do niewielkich samochodów osobowych. Firma produkowała również pojazdy użytkowe, a szczególne znaczenie dla jej rozwoju miał rynek taksówek.

W 1905 roku w Paryżu pojawiła się pierwsza duża partia około 250 taksówek Renault Type AG. Rok później było ich już około tysiąca, a w kolejnych latach liczba rosła. Renault zdobywało również kontrakty zagraniczne – samochody tej marki trafiły między innymi do Londynu.

Taksówki Renault i bitwa nad Marną

Taksówki Renault przeszły do historii podczas I wojny światowej. We wrześniu 1914 roku, gdy armia niemiecka zbliżała się do Paryża, francuskie władze wykorzystały paryskie taksówki do przewiezienia żołnierzy w rejon walk nad Marną.

Według danych przytaczanych przez Renault około 1300 taksówek przewiozło około 6000 żołnierzy. Wiele z tych pojazdów stanowiły Renault Type AG. Od tego wydarzenia zaczęto je określać mianem „Taxis de la Marne” – taksówek znad Marny. Ich faktyczne znaczenie militarne było mniejsze niż późniejsza legenda, ale stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli mobilizacji Francji w pierwszych miesiącach wojny.

Renault podczas I wojny światowej

Po rozpoczęciu I wojny światowej fabryki Renault zostały w znacznym stopniu podporządkowane potrzebom państwa. Produkowano między innymi ciężarówki, ambulanse, silniki lotnicze i amunicję. Przedsiębiorstwo samochodowe zmieniło się tym samym w jeden z ważnych elementów francuskiego przemysłu wojennego.

Jednym z najbardziej znanych produktów tego okresu był lekki czołg Renault FT, wprowadzony do walki pod koniec wojny. Konstrukcja wyróżniała się układem, który później stał się typowy dla ogromnej liczby czołgów: przedział kierowania znajdował się z przodu, silnik z tyłu, a uzbrojenie umieszczono w obrotowej wieży. Renault FT jest z tego powodu uważany za jeden z najbardziej wpływowych projektów w historii broni pancernej.

Za wkład w francuski wysiłek wojenny Louis Renault został uhonorowany. Po zakończeniu wojny był już nie tylko producentem samochodów, ale jednym z najbardziej wpływowych francuskich przemysłowców.

Rozbudowa imperium Renault w okresie międzywojennym

Po 1918 roku Renault kontynuował rozbudowę zakładów. Firma stopniowo stawała się rozbudowanym koncernem produkującym nie tylko samochody osobowe, ale również ciężarówki, autobusy, maszyny rolnicze oraz różnego rodzaju silniki i urządzenia przemysłowe.

Louis Renault dążył do możliwie dużej niezależności przedsiębiorstwa. Firma rozbudowywała własne zaplecze produkcyjne i zakłady, dzięki czemu mogła samodzielnie wytwarzać coraz większą część elementów potrzebnych do budowy pojazdów.

Równocześnie Renault przyjmował nowoczesne wówczas metody organizacji produkcji inspirowane między innymi tayloryzmem, czyli szczegółowym podziałem i pomiarem pracy. Pozwalało to zwiększać wydajność produkcji, ale prowadziło również do konfliktów społecznych. W zakładach Renault dochodziło do sporów i strajków związanych z organizacją pracy.

Powstanie słynnego rombu Renault

Za życia Louisa Renault kształtowała się również identyfikacja wizualna przedsiębiorstwa. Pierwsze znaki firmy znacznie różniły się od współczesnego logo. Początkowo używano między innymi splecionych inicjałów braci Renault, a następnie wizerunku samochodu umieszczonego wewnątrz koła zębatego.

W latach 20. zaczęto eksperymentować z charakterystycznym geometrycznym znakiem. W 1925 roku Renault oficjalnie przyjęło logo w kształcie rombu, które w wielokrotnie modernizowanej formie przetrwało jako symbol marki przez następne dziesięciolecia. Renault Group podaje, że właśnie ten kształt odpowiadał konstrukcji charakterystycznych masek ówczesnych samochodów.

Louis Renault podczas II wojny światowej

Najbardziej kontrowersyjny okres życia Louisa Renault rozpoczął się po klęsce Francji w 1940 roku i rozpoczęciu niemieckiej okupacji. Zakłady Renault znalazły się pod kontrolą władz okupacyjnych i w czasie wojny produkowały oraz naprawiały pojazdy wykorzystywane przez Niemców.

Ocena osobistej odpowiedzialności Louisa Renault jest przedmiotem sporów. Po wojnie zarzucono mu kolaborację przemysłową z okupantem. Sam Renault twierdził natomiast, że utrzymywał funkcjonowanie zakładów między innymi po to, aby zapobiec ich całkowitemu przejęciu oraz chronić przedsiębiorstwo i jego pracowników. Ostatecznie sąd nigdy nie rozstrzygnął jego odpowiedzialności, ponieważ Renault zmarł przed rozpoczęciem procesu. Dlatego przedstawianie go po prostu jako prawomocnie skazanego kolaboranta byłoby nieprawidłowe.

Znaczenie fabryk Renault dla niemieckiej gospodarki wojennej sprawiło również, że stały się one celem alianckich nalotów. Zakłady w Billancourt zostały poważnie uszkodzone podczas bombardowań.

Aresztowanie i śmierć Louisa Renault

Po wyzwoleniu Francji Louis Renault został aresztowany. 23 września 1944 roku osadzono go w więzieniu Fresnes w związku z oskarżeniami dotyczącymi współpracy gospodarczej z Niemcami. Był już wtedy poważnie chory.

Jego stan zdrowia szybko się pogarszał. Renault został przeniesiony z więzienia do placówek medycznych i zmarł 24 października 1944 roku w wieku 67 lat, nie doczekawszy procesu. Okoliczności jego śmierci stały się później przedmiotem sporów. Rodzina utrzymywała między innymi, że w czasie uwięzienia mógł być źle traktowany. Ponieważ jednak nie przeprowadzono procesu, Renault nie miał możliwości przedstawienia pełnej obrony przed sądem.

Nacjonalizacja Renault

Śmierć założyciela nie zakończyła sprawy jego przedsiębiorstwa. 16 stycznia 1945 roku francuskie państwo znacjonalizowało zakłady Renault, tworząc Régie Nationale des Usines Renault.

Była to wyjątkowa sytuacja w historii francuskiego przemysłu motoryzacyjnego. Firma stworzona przez Louisa Renault przestała należeć do jego rodziny, ale sama marka przetrwała. Po II wojnie światowej państwowe Renault stało się jednym z symboli odbudowy francuskiej gospodarki i stworzyło takie samochody jak 4CV, Dauphine, Renault 4 czy później Renault 5.

Znaczenie Louisa Renault dla motoryzacji

Louis Renault pozostawił po sobie skomplikowane dziedzictwo. Z jednej strony był konstruktorem i przedsiębiorcą, który odegrał ważną rolę w rozwoju europejskiej motoryzacji. Jego wczesne rozwiązania dotyczące przeniesienia napędu należały do istotnych innowacji okresu narodzin samochodu, a przedsiębiorstwo, które stworzył wraz z braćmi, w ciągu kilkunastu lat przekształciło się z małego warsztatu w jednego z największych producentów pojazdów we Francji.

Z drugiej strony ostatnie lata jego życia pozostają związane z kontrowersjami dotyczącymi funkcjonowania zakładów Renault podczas niemieckiej okupacji. Fakt, że Louis Renault zmarł przed procesem, sprawia, że należy oddzielać udokumentowane wydarzenia od późniejszych oskarżeń i interpretacji.

Bez względu na ocenę jego działalności politycznej i biznesowej Louis Renault pozostaje jedną z ważniejszych postaci pierwszych kilkudziesięciu lat historii samochodu. Co więcej, nazwisko trzech braci, które pod koniec XIX wieku umieszczono na niewielkich voiturette produkowanych w Billancourt, przekształciło się w jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek motoryzacyjnych świata.

Ciekawostki

Pierwszy sukces Renault rozpoczął się na stromym podjeździe. W Wigilię 1898 roku Louis Renault przejechał swoim niewielkim samochodem pod stromą Rue Lepic na paryskim Montmartre. Demonstracja możliwości zastosowanego przez niego układu napędowego przyczyniła się do zdobycia pierwszych klientów.

Renault bardzo wcześnie traktowało sport samochodowy jako formę marketingu. Sukcesy Louisa i Marcela Renault w wyścigach sprawiały, że potencjalni nabywcy widzieli, iż samochód może pokonywać duże odległości i wytrzymywać znaczne obciążenia. Była to szczególnie skuteczna reklama w czasach, gdy automobil wciąż musiał udowadniać swoją przewagę nad tradycyjnymi środkami transportu.

Charakterystyczny romb Renault powstał jeszcze za życia założyciela firmy. Ostatecznie przyjęto go w 1925 roku. Znak był później wielokrotnie przeprojektowywany, ale podstawowy geometryczny kształt pozostał jednym z najważniejszych elementów tożsamości marki.

Wraz z rozwojem identyfikacji Renault – od inicjałów braci przez kolejne emblematy aż po charakterystyczny romb – znak producenta stał się elementem umieszczanym nie tylko na samochodach, ale z czasem również na różnego rodzaju akcesoriach motoryzacyjnych. Współczesne breloki do kluczy Renault, szczególnie te z symbolem rombu lub odnoszące się do historycznych modeli, można więc traktować jako niewielkie przedmioty związane z dziedzictwem marki zapoczątkowanej przez Louisa, Marcela i Fernanda Renault. Personalizowane breloki dla samochodów tej marki znajdziesz w sklepie:
https://enczarts.pl/collections/renault.

Tagi: